به سمت كسى چرخاند كه شايستگىاش را نداشت و جنگها ميان مسلمانان به پا خاست و امت محمد صلّى اللّه عليه و إله به مذهب‌ها و گروه‌ها ، فرقه‌فرقه شدند . برخى از آنها به مقابله با امامت برخاستند و فرومايگان نيز از آنها پيروى كردند ، و فتنه‌اى رخ نمود كه پيامد آن در طول روزگار باقى است . در « العقد الفريد » آمده است : « معاويه گفت : شوراى شش نفره عمر ، امر مسلمانان را پراكنده ، گرايشهايشان را جدا و ميانشان اختلاف ايجاد كرد . هر يك از آن افراد خلافت را براى خود يا خويش خود اميد داشت و در پى منافع خود بود . » « 1 » در شرح نهج البلاغه آمده است : كسانى كه در شورا بودند همه جز على با عثمان بيعت كردند . . . امام عليه السّلام در خانه‌اش باقى ماند و نزد او برخى از افراد خانواده‌اش بودند . از ترس عثمان ، كسى بر او وارد نمىشد . سپس گروهى نزد او آمدند و گفتند : برخيز و با عثمان بيعت كن . امام عليه السّلام به آنها گفت : اگر چنين نكنم ؟ آنها گفتند : با تو مىجنگيم . آن‌گاه امام عليه السّلام به سوى عثمان رفت تا با او بيعت كند ، در حالىكه مىگفت : خدا و رسولش راست گفتند . » « 2 » با اين جمله به اين اشاره كرد كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله او را از چنين حوادثى خبر داده بود و به او دستور داده بود كه آرامشى را برهم مزن . « 3 »

--> ( 1 ) . العقد الفريد : 5 / 31 . ( 2 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 2 / 390 . ( 3 ) . الإمامة و السياسة : 1 / 30 - 31 .